Güncel Arapça-Türkçe Ortak Kelimeler

by | Apr 10, 2018 | Arabic Articles | 2 comments

Türkçe diliyle ilk tanıştığımda…

2008 yılında İskenderiye Üniversitesinde ilk katıldığım Türkçe dersini hala hatırlıyorum. Aşağı yukarı 10 yıl oldu… ufak tefek ayrıntılarıyla o gün aklıma geliyor. ‘bakalım nasıl bir dil olacak’ diye düşünüp, o anda bize tuhaf gelen bazı harflerin seslerine gülüşüp, defterlerimize komik notlar aldığımızı bile hatırlıyorum.

‘A…anne’ … ‘Be- baba’ dan …. ‘Ke- kitap’… ‘Ze- zarf’ a kadar yeni sözcükleri duyup öğrenince, hemen şaşırıyorduk. ‘Ne kadar yakın ya! O kadar ortak sözcükler var ki…’ diye düşünüyordük. Bazı Mısırlı ailelerde ya ‘nine’, ya ‘tite’, ya da ‘anna’ diyoruz babaannelere ve anneannelere! Ama dur bir saniye! Acaba biz bunu Türklerden mi aldık, yoksa onlar bizden mi bunu aldı?!

Türkçe’de her yeni kelime öğrendiğimizde hep bu soruyu kendimize soruyorduk! Evet karıştırıyoruz ama biraz düşündükten sonra farkedebiliriz. Mesela, nineye kullanılan bizim ‘anna’ aslında Türk bir kelimedir. ‘baba’ sözcüğüne gelince gerçekten asıl kökünü bilmiyorum… sanki köresel bir sözcük gibidir. ‘Kitap’ ise asıl Arapça bir kelimedir (كِتاب) ve Arapça’da şöyle söylenir: ‘Kitâb’, aynı eşit anlamı taşıyor. Zaten ‘kelime’ kelimesi bile Arapça kökenlidir! Arapça’daki telaffuzu tamamen aynıdır (كَلِمة), yine anlamı da aynıdır… ‘tamamen’ de Arapça’dan gelir (تَمامًا)/(temâmen),   ‘aynı’ da (عَيْن)/(‘eyn) kelimesinden alınmış; aslında Arapça’da (عَيْن) kelimesinin pek çok anlamı bulunmaktadır. Genellikle görme organı için kullanılır, ama başka bir anlamı da var; birşeyin kendisi, aynen Dönüşlülük Zamiri ‘Kendi’ anlamına gelir. ‘Aynen’ de (عَيْن) kelimesinden alınmış! Arapça’da pek kullanılmaz da hemen Arapça kökenli olduğunu farkediyorum… Farketmek de (فَرْق)/(Fark) kelimesinden de gelir (… Gerçekten böylece devam edersem satırlar hiç yetmeyecek!)

O kadar Arapça-Türkçe ortak kelime var mı?!

Karşımıza daima çıkan soruya tekrar dönelim… Acaba bu kelime Arapça kökenli mi? Yoksa Mısırca’da Türkçe’den alınan bir kelime midir?
(Bu arada, ‘daima’ (دَائِما), ‘tekrar’ (تِكْرَار), ‘acaba’ (عَجَبَا) gibi sözcükler Arapça’dan alınmış, kusura bakmayın gerçekten kendimi tutamıyorum!)

Kesin bir cevap bulmak için tek bir yol var. ‘Acaba bu kelimenin Arapça’da kökü var mı?’ diye kendimize sormamız gerekir. Arapça’da bir kelimenin ‘kökü’ derken, kelimenin genellikle üç ve bazen de dört harfli asıl kökünü kast ediyorum. Mesela ‘Kitap’ kelimesi, Arapça’daki (كِتَاب)dan alınmış. Üç ya da dört harfli kökü var mı? Evet, var; (ك، ت، ب). O zaman onun Arapça kökenli olduğuna emin olabiliriz. Öte yandan ‘çanta’ kelimesini ilk öğrendiğimde hemen gülümseyip, ‘bak bunu da aldılar bizden ya! Biz de (شَنْطَة)/(şanta) kullanıyoruz’ diye düşündüm… ama hemen sonra ‘yok yok… Arapça’da (ش، ن، ط) diye bir kök yok aslında… o halde biz aldık bunu onlardan’ diye söyledim. ‘Oda’ kelimesini de aldık Türklerden. (أوضَة)/(o-da) deyince, üç harfli Arapça hiç bir kökünü bulamayacaksınız.

Türkiye’ye ilk gidişim!

Güncel Arapça Türkçe Ortak Kelimeler

‘Türk Milletinin Gururu’

2014 yılında Ankara’ya gidince, pek çok fotoğraf çektim. O sırada, seçimler vardı ve sokakların tümü afişler ve ilan panolarıyla doluydu. Bakalım bu fotoğrafa… Üç kelimeden oluşan ‘Türk Milletinin Gururu’ cümlesinin üçte ikisi Arapça kökenlidir. ‘Millet’ aslında Arapça ‘مِلَّة’/(mille)kelimesinden alınmış. Arapça’daki kelime ‘din’, ‘inanç’ veya ‘mezhep’ anlamına gelir, Türkçe’ye geçince ise ‘milli’ anlamını taşımaya başladı, yani ‘halk’ anlamına gelir. İki dilde kelimenin anlamları farklı olsa bile, iki anlamın arasındaki ilişkiyi hala takip edebiliyoruz.

‘Gurur’ kelimesine gelince, Arapça’daki ‘غُرُور’ (Ğurûr) kelimesinden gelir. Arapça’da sadece olumsuz bir anlama gelmekle beraber Türkçe’de hem olumlu hem de olumsuz anlamına gelebiliyor. Türkçe’deki ‘kibir’ kelimesi gibi, bazen olumlu bir anlam taşır, bazen de olumsuz bir anlama gelir.

(NOT:’kibir’ kelimesi aslında Arapça kökenli bir kelimedir (كِبْر)/(kibr)… bak dönüyorum işte!)

Acaba…? Yoksa….?

Tamamen Türkçe’de sayılmaz Arapça kökenli kelimelerin bulunduğu gibi Mısırca’da da sayılmaz Türkçe kökenli kelimeler var.

Yıllar geçse de hep bu soruyu tekrarlayacağım… Tabi ki zaman geçtikçe daha az soracağım ama kesinlikle bu sorular hiç bitmeyecek… Yaklaşık on yıldan sonra, ara sıra bu soruyu hala kendime soruyorum.  ‘Acaba…? Yoksa…’ olan bu sorulardan dolayı, Türkçe bana hep enteresan bir dil gelir, Türkçe’yi öğrenmeye devam edip, diğerlere öğrettikçe, tutkum artıyor. Acaba Arapça’yı öğrenen Türkler olarak aynı şekilde şaşırıyor musunuz? Aynı soruları soruyor musunuz? Aynı karşaılaştırmaları yapıyor musunuz? Aynı şekilde ‘acaba…yoksa’ iki sorunun arasında sallanıyor musunuz?

Yoksa….?

Gerçekten ikimizin arasında hayal ettiğimizden daha çok ortak kelimeler var. Mesela şu 30 kelimeye bakalım:

Türkçe SözcükArapça KöküArapça TelaffuzuArapça Anlamı 
kayıpغَيْبğaybaynı anlam
kayıtقَيْدKaydaynı anlam
şeyشَيْءşey-aynı anlam
mideمَعِدَةme'ideaynı anlam
silahسِلَاحsilâHaynı anlam
tarihتَارِيخtarîḣaynı anlam
fareفَأْرfe-raynı anlam
aşkعِشْقışKaynı anlam
nefretنُفُورnüfûraynı anlam
cesurجَسُورcesûraynı anlam
metinمَتِينmetînaynı anlam
ahşapأَخْشَابeḣşâbaynı anlam
makasمِقَصّmıKassaynı anlam
miktarمِقْدَارmıKdâraynı anlam
sülaleسُلَالَةsüleeleaynı anlam
zülumظُلْمZulmaynı anlam
nabızنَبْضnebDaynı anlam
ömürعُمْر'ömraynı anlam
şiddetشِدَّةşiddehaynı anlam
zayıfضَعِيفDa'îfaynı anlam
zaferظَفَرZafaraynı anlam
resimرَسْمresmaynı anlam
yaniيَعْنِيye'niaynı anlam
akılعَقْلaKlaynı anlam
tavırطَوْرTavraynı anlam
teşekkürتَشَكُّرteşekkuraynı anlam
asırعَصْرaSraynı anlam
fikirفِكْرfikraynı anlam
ama (amma)أَمَّاemmaise
fakatفَقَطfeKaTsadece

** NOT: (‘ = ع) / (K = ق) / (D = ض) / (T = ط) / (Z = ظ) /

(- = ء) / (ğ = غ) / (ḣ = خ) / (H = ح)

Siz de Arapça öğrenince nasıl hissettiğinizi anlatabilirsiniz, ya da bu kelimelerin Arapça kökenli olduğunun farkında olup olmadığınızı bize söyleyebilirsiniz

Lütfen yorum yaparak, ne düşündüğünüzü bizimle paylaşın…